Επιμέλεια: Γιάννης Παναγιωτακόπουλος
Την πρώτη εικόνα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του νέου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας, είδε το κοινό της στρατιωτικής παρέλασης για την 28η Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη. Η φετινή παρέλαση συγκέντρωσε συστήματα που βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ένταξης ή ανάπτυξης και αποτύπωσαν την κατεύθυνση του σχεδιασμού των Ενόπλων Δυνάμεων. Από την αεράμυνα και τα πυρά μεγάλου βεληνεκούς έως την αναγνώριση και τις επιχειρήσεις στη θάλασσα, η έμφαση μετατοπίζεται στη συνεργασία αισθητήρων, μη επανδρωμένων μέσων και όπλων ακριβείας.
Στο επίκεντρο του νέου τμήματος οπλικών συστημάτων και καινοτομίας βρέθηκαν τα ισραηλινά SPYDER, Barak και David’s Sling, μαζί με το Drone Dome. Δίπλα τους παρέλασαν ο εκτοξευτής πυραύλων PULS, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, σκάφη επιφανείας και επίγεια οχήματα, καθώς και τα νεα τεθωρακισμένα Stryker του Στρατού Ξηράς. Η παρουσίαση έγινε λίγες ημέρες μετά τις βολές αποδοχής Spike NLOS και ER από πλοία του Πολεμικού Ναυτικού στο Βόρειο Κρητικό Πέλαγος.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» στο προσκήνιο
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν τα συστήματα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του φιλόδοξου προγράμματος ενίσχυσης της ελληνικής αεράμυνας απέναντι σε ένα ευρύ φάσμα απειλών. Μαχητικά αεροσκάφη, πύραυλοι cruise, βαλλιστικοί πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροχήματα θέτουν διαφορετικές απαιτήσεις εντοπισμού και αναχαίτισης. Η απάντηση που επιδιώκεται είναι ένα δίκτυο με περισσότερα από ένα επίπεδα προστασίας, όπου ραντάρ, κέντρα διοίκησης και εκτοξευτές ανταλλάσσουν πληροφορίες.
Η παρουσία των συστημάτων στην παρέλαση δίνει μια πρώτη εικόνα αυτής της αρχιτεκτονικής. Η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των διαδικασιών απόκτησης, την εκπαίδευση των πληρωμάτων, την εγκατάσταση και τη διασύνδεσή τους με το ελληνικό σύστημα αεροπορικού ελέγχου.
Drone Dome: Η απάντηση στη νέα απειλή
Το τμήμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» άνοιξε το Drone Dome, σύστημα σχεδιασμένο για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Οι σύγχρονες συγκρούσεις έχουν δείξει ότι ακόμη και ένα φθηνό drone μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αναγνώριση ή για την προσβολή στόχων, κάτι που κάνει την προστασία από μικρά drones ζήτημα πρώτης προτεραιότητας.
Το σύστημα συνδυάζει μέσα εντοπισμού και κάμερες για την αναγνώριση της απειλής, ενώ διαθέτει και δυνατότητα ηλεκτρονικών παρεμβολών. Στόχος είναι το εχθρικό αερόχημα να εντοπίζεται εγκαίρως και να αντιμετωπίζεται πριν φτάσει στην περιοχή ή την εγκατάσταση που προστατεύεται.
SPYDER: Κάλυψη κρίσιμων σημείων
Το SPYDER είναι το επίπεδο αεράμυνας που προορίζεται για απειλές σε μικρότερες αποστάσεις και προσφέρει προστασία σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, κρίσιμες υποδομές και δυνάμεις. Η επιτήρηση σε πλήρη κύκλο, δηλαδή 360 μοιρών, επιτρέπει την παρακολούθηση του εναέριου χώρου γύρω από το σύστημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης για την παρέλαση, το ραντάρ του μπορεί να εντοπίζει και να παρακολουθεί εναέριες απειλές σε απόσταση έως 150 χιλιομέτρων.
Η απόσταση αυτή αφορά τον εντοπισμό από το ραντάρ και δεν ταυτίζεται με την εμβέλεια αναχαίτισης των πυραύλων. Το πόσο μακριά μπορεί να εμπλακεί ένας στόχος εξαρτάται από το βλήμα, τη διαμόρφωση του συστήματος και τις συνθήκες της εμπλοκής. Σημαντική είναι και η δυνατότητα διασύνδεσης του SPYDER με τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου της αεράμυνας, ώστε η εικόνα που συλλέγει να αξιοποιείται σε ευρύτερο δίκτυο.
Barak και David’s Sling: Αναχαίτιση σε μεγαλύτερες αποστάσεις
Το Barak προσθέτει δυνατότητες αεράμυνας σε διαφορετικές αποστάσεις, ανάλογα με το βλήμα. Στην οικογένεια των αναχαιτιστών περιλαμβάνονται εκδόσεις με ονομαστική εμβέλεια περίπου 35, 70 και 150 χιλιομέτρων. Τα βλήματα διαθέτουν ενεργό ανιχνευτή ραντάρ, που χρησιμοποιείται στην τελική φάση της πτήσης για την αναζήτηση του στόχου. Η δυνατότητα επιλογής αναχαιτιστή επιτρέπει την προσαρμογή της αντίδρασης στη φύση και την απόσταση της απειλής.
Το David’s Sling προορίζεται για πιο σύνθετες απειλές, όπως βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise και αεροσκάφη. Η σημασία του για την Ελλάδα συνδέεται με την ανάγκη προστασίας από απειλές που απαιτούν έγκαιρη προειδοποίηση, πολύ γρήγορη αξιολόγηση και αναχαίτιση σε μεγαλύτερες αποστάσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο για ολόκληρη την «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι η συνεργασία των επιμέρους συστημάτων. Ένα ραντάρ εντοπίζει την απειλή, το κέντρο διοίκησης αξιολογεί την πορεία της και το κατάλληλο μέσο αναλαμβάνει την αναχαίτιση. Όσο πιο γρήγορα και αξιόπιστα μεταφέρονται οι πληροφορίες, τόσο περισσότερο χρόνο κερδίζουν οι χειριστές.
PULS και Spike αλλάζουν τα πυρά του Στρατού Ξηράς
Από τα συστήματα που τράβηξαν τα βλέμματα στην παραλιακή λεωφόρο ήταν ο εκτοξευτής PULS. Το ισραηλινό σύστημα πυραυλικού πυροβολικού μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους πυρομαχικών, ανάλογα με την αποστολή και την απόσταση του στόχου. Με τα κατάλληλα βλήματα φτάνει σε αποστάσεις της τάξης των 300 χιλιομέτρων, προσφέροντας στον Στρατό Ξηράς πυρά μεγάλης εμβέλειας και ακρίβειας. Η ταχεία μετακίνηση και ανάπτυξή του έχει ιδιαίτερη αξία, αφού η παραμονή μιας μονάδας για πολλή ώρα στην ίδια θέση αυξάνει τον κίνδυνο εντοπισμού της.
Στο ίδιο πλέγμα δυνατοτήτων εντάσσονται τα Spike NLOS, με διαφορετικό όμως ρόλο. Το κατευθυνόμενο βλήμα επιτρέπει στον χειριστή να πλήττει στόχους που δεν βλέπει απευθείας από τη θέση εκτόξευσης, αξιοποιώντας πληροφορίες από άλλα μέσα ή την εικόνα που μεταδίδει το ίδιο το βλήμα κατά την πτήση του. Η αξία της δυνατότητας αυτής μεγαλώνει όταν ο εκτοξευτής συνεργάζεται με ομάδες παρατήρησης και drones, που εντοπίζουν μια απειλή και μεταφέρουν την εικόνα στις δυνάμεις της περιοχής. Τα Spike αναδεικνύουν και τη διακλαδική διάσταση των νέων όπλων, αφού διαφορετικές εκδόσεις τους χρησιμοποιούνται από τον Στρατό Ξηράς και το Πολεμικό Ναυτικό, ενώ προχωρά και η ενσωμάτωση του Spike NLOS στα επιθετικά ελικόπτερα Apache.
Patroller και V-BAT στον αέρα
Ξεχωριστή θέση είχαν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη του Στρατού Ξηράς, με τα γαλλικά Patroller και τα αμερικανικά V-BAT να αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές δυνατότητες επιτήρησης. Τα δύο πρώτα Patroller βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα. Είναι σχεδιασμένα για αναγνώριση, συλλογή πληροφοριών και παρατεταμένη επιτήρηση ευρείας περιοχής, με ηλεκτροοπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες. Η παραμονή τους στον αέρα για μεγάλο διάστημα επιτρέπει τη διαβίβαση πληροφοριών στα κέντρα διοίκησης, με χρήση στην προστασία δυνάμεων, στην παρακολούθηση κινήσεων και στην αναγνώριση στόχων.
Το V-BAT δίνει έμφαση στην ευελιξία ανάπτυξης. Απογειώνεται και προσγειώνεται κατακόρυφα, χωρίς συμβατικό διάδρομο, και μεταδίδει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο στις επιχειρησιακές δυνάμεις. Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το νησιωτικό περιβάλλον, όπου οι διαθέσιμοι χώροι και οι αποστάσεις επηρεάζουν την ανάπτυξη των μέσων επιτήρησης.
Στην παρέλαση παρουσιάστηκαν ακόμη οχήματα HUMMER με πολυκόπτερα αναγνώρισης και διασκευασμένο M1117 με μέσα ηλεκτρονικής επιτήρησης, κάμερα και μη επανδρωμένο αερόχημα. Ο ρόλος τους είναι να φέρνουν την εικόνα του πεδίου πιο κοντά στις μονάδες που επιχειρούν.
Stryker και μη επανδρωμένα οχήματα ξηράς
Τα αμερικανικά Stryker, είναι μία ακόμη προσθήκη της παρέλασης. Τα τροχοφόρα τεθωρακισμένα προορίζονται να ενισχύσουν την κινητικότητα και την προστασία των μονάδων Πεζικού, μεταφέροντας προσωπικό με ταχύτητα και ευελιξία. Η βασική έκδοση M1126 μπορεί να φέρει τηλεχειριζόμενο οπλικό σταθμό με βαρύ πολυβόλο ή εκτοξευτή βομβίδων, ενώ η έκδοση M1296 Dragoon διαθέτει πύργο με πυροβόλο των 30 χιλιοστών.
Στο ίδιο τμήμα εμφανίστηκαν δύο μη επανδρωμένα επίγεια οχήματα. Ο ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής ΑΝΤΑΙΟΣ έχει αναπτυχθεί για μεταφορά εφοδίων, διακομιδή, επιτήρηση και αναγνώριση, με δυνατότητα να φέρει και οπλικά συστήματα. Το αμφίβιο AGEMA είναι σχεδιασμένο για κίνηση σε δύσβατες ή πλημμυρισμένες περιοχές, ποτάμια και βάλτους, και μπορεί να υποστηρίξει αποστολές μεταφοράς φορτίων, έρευνας και διάσωσης και αναγνώρισης διαδρομών, με αισθητήρες και θερμικές κάμερες.
Στην ίδια εικόνα εντάσσεται και η ΑΡΠΥΙΑ, ελληνικής σχεδίασης μη επανδρωμένο αερόχημα μίας χρήσης, σχεδιασμένο για αποστολές προσβολής ακριβείας με προγραμματισμένη διαδρομή και πτήση σε χαμηλό ύψος. Πρόκειται για τον πρώτο ελληνικής σχεδίασης και ανάπτυξης μίνι πύραυλο Κρουζ με εμβέλειες από 200χλμ έως 800χλμ, ανάλογα με την έκδοση που θα επιλεγεί.
Το Πολεμικό Ναυτικό μπαίνει στην εποχή των μη επανδρωμένων
Ντεμπούτο έκαναν στην παρέλαση αρκετά από τα νέα όπλα του Πολεμικού Ναυτικού, με σημείο αναφοράς τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USV) και τα υποβρύχια οχήματα (UUV), όπως ο «Πυρπολητής» και το «PLUTO GIGAS» αντίστοιχα. Το Ναυτικό έχει μπει πλέον στη νέα εποχή των ναυτικών επιχειρήσεων με προηγμένες μη επανδρωμένες πλατφόρμες, με τα «Πυρπολητής» και «Saronic Corsair» ως χαρακτηριστικά παραδείγματα. Για ακόμη μια φορά εντυπωσίασε και η τορπίλη «SeaHake Mod4» που εξοπλίζει τα ελληνικά υποβρύχια.
Τα σκάφη επιφανείας: «Ανεμογιάννης», «Πυρπολητής», Corsair
Ο «Ανεμογιάννης» είναι ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής USV για αποστολές άρνησης πρόσβασης σε περιοχή και προσβολής εχθρικών ναυτικών στόχων. Μπορεί να εκκινεί από χερσαία ή ναυτική πλατφόρμα και έχει σχεδίαση χαμηλού προφίλ που περιορίζει την ανιχνευσιμότητά του. Διαθέτει ηλεκτροοπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες και σύστημα αδρανειακής και αυτόνομης πλοήγησης, με δορυφορική σύνδεση και ραδιοζεύξη. Αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα 75 χλμ./ώρα και μπορεί να φέρει πολεμική κεφαλή 50 κιλών.
Ο «Πυρπολητής» είναι σχεδίασης και ανάπτυξης του Πολεμικού Ναυτικού και αποτελεί σημαντικό βήμα για την ένταξη των μη επανδρωμένων συστημάτων στις Ένοπλες Δυνάμεις. Έχει μήκος 5 μέτρα, ταχύτητα έως 40 κόμβους και υψηλή αυτονομία. Είναι σχεδιασμένος για επιτήρηση και αναγνώριση (ISR), για επιχειρήσεις κατά επιφανειακών στόχων (ASUW) και για αποστολές μίας χρήσης τύπου καμικάζι (OWA), με δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης. Ο εξοπλισμός του περιλαμβάνει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, σύστημα επικοινωνίας και τους αισθητήρες για αξιόπιστη πλοήγηση.
Το CORSAIR της αμερικανικής SARONIC είναι αυτόνομο σύστημα θαλάσσιων επιχειρήσεων, που μπορεί να λειτουργεί μόνο του ή υπό τον έλεγχο χειριστή. Ενσωματώνει προηγμένα συστήματα πλοήγησης, αισθητήρες επιτήρησης και δυνατότητες ανταλλαγής δεδομένων, ενισχύοντας τη θαλάσσια επιτήρηση και την επιχειρησιακή επίγνωση. Ξεχώρισαν στον Περσικό Κόλπο πλήττοντας ιρανικές βάσεις υποβρυχίων. Η αξιοποίησή του εντάσσεται στη μετάβαση του Ναυτικού σε περιβάλλον όπου η συνεργασία επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων πολλαπλασιάζει τις δυνατότητες του Στόλου.
Κάτω από την επιφάνεια: PLUTINO, PLUTO GIGAS, VICTA και SeaHake
Το PLUTINO είναι η ελαφριά έκδοση της σειράς ιταλικών υποβρύχιων οχημάτων PLUTO, που υπάρχουν στη φαρέτρα του Ναυτικού εδώ και 20 χρόνια. Προορίζεται για την ταχεία εκκαθάριση ναρκοπεδίων σε ρηχά ύδατα και συμπληρώνει τα οχήματα PLUTO PLUS που ήδη διαθέτει το Ναυτικό. Μπορεί να λειτουργήσει ως τηλεχειριζόμενο όχημα (ROV) αλλά και ως πλήρως αυτόνομο σύστημα. Διαθέτει σόναρ εντοπισμού ναρκών, κάμερα υψηλής ευκρίνειας και συστήματα που επιτρέπουν πλοήγηση σε συνθήκες μηδενικής ορατότητας λόγω θολούρας. Μπορεί επίσης να μεταφέρει ειδικά εκρηκτικά φορτία, ως όχημα καμικάζι για την εξουδετέρωση βυθισμένων ναρκών.
Το PLUTO GIGAS αποτελεί την κορωνίδα της σειράς και προορίζεται κυρίως για αναγνώριση και εξουδετέρωση ναρκών σε μεγάλα βάθη. Λειτουργεί επίσης ως ROV ή ως αυτόνομο σύστημα και μπορεί να μεταφέρει εκρηκτικά φορτία ή εργαλεία κοπής και παγίδευσης. Χάρη στους 8 προωθητήρες του διατηρεί σταθερή τροχιά, ακόμη και σε θαλάσσια ρεύματα έως 5 κόμβων.
Το VICTA είναι σκάφος των Ειδικών Δυνάμεων που συνδυάζει ταχύπλοο επιφανείας και υποβρύχιο. Ο ρόλος του είναι η μυστική μεταφορά και διείσδυση βατραχανθρώπων σε εχθρικές περιοχές, χωρίς να γίνεται αντιληπτό από ραντάρ και θερμικές κάμερες. Έχει πλήρωμα 2 ατόμων και μεταφέρει 6 επιβαίνοντες, με ταχύτητα επιφανείας έως 40 κόμβους, υποβρύχια ταχύτητα έως 8 κόμβους και βάθος κατάδυσης έως 30 μέτρα. Όταν καταδύεται, ο θάλαμος επιβατών γεμίζει νερό και οι βατραχάνθρωποι φορούν τις αυτόνομες αναπνευστικές συσκευές τους μέχρι να αποβιβαστούν στον στόχο.
Η SeaHake Mod4 είναι βαρέως τύπου γερμανική τορπίλη της ATLAS Elektronik, σχεδιασμένη για εκτόξευση από υποβρύχια και από τα πλέον σύγχρονα όπλα ανθυποβρυχιακού πολέμου. Χρησιμοποιεί σύστημα καθοδήγησης με οπτική ίνα, που επιτρέπει στο υποβρύχιο να διατηρεί τον έλεγχο και να ανανεώνει τα δεδομένα στόχευσης σε όλη την πορεία προς τον στόχο. Έχει σχεδιαστεί για βαθιά και ρηχά νερά και μεγάλες αποστάσεις, με αυξημένη αντοχή σε παρεμβολές και αντίμετρα.
Drones για τον στόλο και διείσδυση κάτω από το νερό
Το S-100 Camcopter της Schiebel είναι μη επανδρωμένο αερόχημα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, που θα επιχειρεί αρχικά από τις νέες φρεγάτες FDI. Αποτελεί επιλογή πολλών χωρών παγκοσμίως. Εξασφαλίζει έγκαιρο εντοπισμό απειλών και μετάδοση σε πραγματικό χρόνο της εικόνας πέρα από τον ορίζοντα στα κέντρα λήψης αποφάσεων, ώστε να διασφαλίζεται η ακριβής προσβολή στόχων στις μέγιστες αποστάσεις. Η ένταξή του ως οργανικού ιπτάμενου μέσου των FDI αναμένεται να ενισχύσει τις δυνατότητές τους, με έμφαση στην αντιμετώπιση απειλών επιφανείας.
Τα αντίστοιχα Α-900 μπορούν να επιχειρούν τόσο από μονάδες του Αρχηγείου Στόλου όσο και από βάσεις ξηράς. Διαθέτουν σύγχρονα ηλεκτροοπτικά συστήματα και μεταδίδουν σε πραγματικό χρόνο ευκρινή εικόνα επιφανείας. Ο ΑΡΧΥΤΑΣ, προϊόν συνεργασίας ελληνικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και της ΕΑΒ, έχει σχεδιαστεί για επιτήρηση και αναγνώριση από ξηρά και πλοία.
Στους υποβρύχιους ελκυστήρες DIVEJET SCOOTER ROTINOR, οι Ομάδες Υποβρύχιων Καταστροφών του Ναυτικού βρίσκουν δυνατότητα αφανούς, αθόρυβης και ταχύτατης διείσδυσης στην περιοχή επιχειρήσεων. Διαθέτουν συστήματα για ακριβή υποβρύχια πλοήγηση και καινοτόμο σύστημα ηλεκτρικής υδροπρόωσης, που προσφέρει αθόρυβη κίνηση και σημαντική εμβέλεια δράσης.
Η απάντηση στα μη επανδρωμένα μέσα
Στην αντιμετώπιση των μη επανδρωμένων απειλών εστιάζουν τα ελληνικά συστήματα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ και ΥΠΕΡΙΩΝ. Ο ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ έχει ήδη συνδεθεί με την προστασία μονάδων του Στόλου, ενώ ο ΥΠΕΡΙΩΝ βρίσκεται υπό ανάπτυξη και σε φάση δοκιμών. Η παρέλαση της Θεσσαλονίκης έδωσε έτσι μια συγκεντρωμένη εικόνα των μέσων που αποκτούν, εντάσσουν ή αναπτύσσουν οι Ένοπλες Δυνάμεις.
Από τα ραντάρ και τους αναχαιτιστές της «Ασπίδας του Αχιλλέα» έως τα drones και τα πυραυλικά συστήματα, η κοινή επιδίωξη είναι η ταχύτερη συλλογή και αξιοποίηση της πληροφορίας, ώστε οι ελληνικές δυνάμεις να εντοπίζουν έγκαιρα τις απειλές και να αντιδρούν αποτελεσματικά.
