ΠΕΡΙ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
* Άρθρο του Π. Σταμάτη
Λένε συχνά ότι ο πόλεμος, η κατασκοπεία και η πορνεία είναι οι τρεις αρχαιότερες ανθρώπινες δραστηριότητες, καθώς διαθέτουν στις πλάτες τους αιώνες ιστορίας και διαπλοκής φυσικά, αφού τα χρονικά τους διασταυρώθηκαν πάμπολλες φορές στο διάβα του χρόνου.
Ξέρουμε αρκετά. Η κατασκοπεία μερικές φορές αναφέρεται ως το δεύτερο παλαιότερο επάγγελμα (μετά την πορνεία).
Ενώ υπάρχουν αποδείξεις ότι η κατασκοπεία χρησιμοποιήθηκε στην αρχαιότητα, δεν είναι αδιάλειπτη, ούτε χρησιμοποιήθηκε καθολικά. Δεν ήταν πραγματικά μέχρι την εποχή της Ελισάβετ, που η κατασκοπεία έγινε πιο εξευγενισμένη με τις πρακτικές του Γουόλσινγκχαμ, ο οποίος είναι σχεδόν γνωστός ως ο πατέρας της κατασκοπείας και ένας από τους καλύτερους αρχικατασκόπους που έζησαν ποτέ. Ήταν αδίστακτος, υπομονετικός και έξυπνος. Είναι σχεδόν ο λόγος για τον οποίο η Ελισάβετ βασίλεψε για τόσο πολύ και ήταν τόσο επιτυχημένη.
Στη σύγχρονη εποχή η συλλογή πληροφοριών διεξάγεται από πράκτορες αλλά και με ηλεκτρονικά μέσα. Μια τέτοια συλλογή πληροφοριών δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια υποκλοπή μυστικών πληροφοριών.
Γίνεται με στρατηγικό τρόπο, δηλαδή προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, σύμφωνα με κάποιο σχέδιο και με εκτέλεση συγκεκριμένης αποστολής.
Από την άλλη γίνεται με ανταγωνιστικό τρόπο, δηλαδή μπορεί να διεξάγεται από αντιπάλους αλλά ενδεχομένως και από συμμάχους.
Επίσης γίνεται με αδιαφανή τρόπο ή μυστικά.
Η συλλογή πληροφοριών διεξάγεται με τη χρήση ανοιχτών ή ακόμη και κλειστών πηγών πληροφόρησης.
Η κατασκοπεία είναι το προϊόν της συλλογής και της επεξεργασίας πληροφοριών που αναφέρονται σε πραγματικές ή πιθανές καταστάσεις και συνθήκες οι οποίες σχετίζονται με εγχώριες και εξωτερικές δραστηριότητες.
Η πιο βασική διαδικασία κατασκοπείας διαθέτει τρεις φάσεις: α) συλλογή, β) ανάλυση, γ) σύνθεση, δ)χάραξη πολιτικής, ε) σύλληψη και στ) πόλεμος.
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤE Η ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΚΟΠΩΝ
Ο εξυπνότερος και ασφαλέστερος τρόπος για να κλέψεις κάτι είναι να προσλάβεις, κάποιον που μπορεί να το κλέψει για σένα και ο οποίος ποτέ δεν θα μάθει τη πραγματική σου ταυτότητα.
Αυτό ισχύει για οτιδήποτε θέλει κανείς να κάνει παράνομα και δεν θέλει να συλληφθεί.
Από τη στιγμή που κάποιος στρατολογηθεί με το κατάλληλο τρόπο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σχεδόν οποιοδήποτε σχέδιο.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για δολιοφθορά, εξαπάτηση, μυστικές επιχειρήσεις ή σεξ. Ο μηχανισμός των περισσότερων επιχειρήσεων κατασκοπείας στηρίζεται στο ψέμα, στην εξαπάτηση και στην εκμετάλλευση των ανθρώπων, εν γένει αφελών ανθρώπων.
Η εκμετάλλευση των ανθρώπων σε γενικές γραμμές έχει ένα συγκεκριμένο μοτίβο:
• ο νεοσύλλεκτος δεν αντιλαμβάνεται τί ακριβώς πρόκειται να κάνει
• ο υπεύθυνος για τη στρατολόγηση τους ξεγελά με την εντύπωση ότι δεν πρόκειται να κάνουν κάτι τρομερό
• επίσης τους παγιδεύει σε καταστάσεις όπου δεν έχουν άλλη επιλογή από αυτό που τους έχει πει να κάνουν
Σε κάθε μυστική επιχείρηση, η ανώτερη ιεραρχική κλίμακα της γραφειοκρατίας της κατασκοπείας αποτελείται από:
1) ένα περιφερειακό αξιωματούχο υπηρεσίας που επιβλέπει όλες τις επιχειρήσεις της ανθρώπινης κατασκοπείας,
2) αξιωματούχους βάρδιας που στελεχώνουν ένα κέντρο διαχείρισης κρίσης που λειτουργεί σε 24ωρη βάση,
3) ένα υπάλληλο αντικατασκοπείας που επιβλέπει τις μυστικές συναντήσεις μεταξύ αξιωματούχων και πρακτόρων και
4) έναν υπάλληλο αναφορών που ενεργεί ως σύνδεσμος μεταξύ αξιωματούχων στο πεδίο της δράσης και των αναλυτών του αρχηγείου.
Οι ίδιοι οι κατάσκοποι θεωρούνται προδότες ή ανόητοι ενώ παράλληλα προέρχονται από πραγματικά μεγάλη ποικιλία ανθρώπων:
1. Άνθρωποι φλύαροι, με αδιάφορη συμπεριφορά ως προς την ασφάλεια (ακούσιοι κατάσκοποι).
2. Άνθρωποι που διαφεύγουν από το νόμο και τη τάξη της χώρας τους.
3. Άνθρωποι που αναζητούν μια πηγή επιπλέον εισοδήματος.
4. Άνθρωποι που έχουν κάνει διαπραγματευτική ρύθμιση χάριτος με τη νομοθεσία (μυστικοί πράκτορες με κάλυψη).
5. Άνθρωποι εξαπατημένοι, δωροδοκημένοι ή εκβιαζόμενοι.
6. Άνθρωποι που έχουν συλληφθεί να διενεργούν κατασκοπεία εις βάρος της συγκεκριμένης χώρας που τους στρατολογεί (διπλοί πράκτορες).
Η στρατολόγηση κάποιου δεν γίνεται ποτέ τυχαία. Είναι μια αργή, μεθοδική και εξαιρετικά ψυχολογική διαδικασία.
Σχεδόν όλα τα κίνητρα για να στραφεί κάποιος στη κατασκοπεία συγκεντρώνονται σε τέσσερις έννοιες:
Χρήμα, Ιδεολογία, Συμβιβασμός και Εγωισμός «M.I.C.E.» (Money,Ideology, Compromise/Coercion, Ego).
• M – Money (Χρήμα): Ο πιο κοινός λόγος. Χρέη, ακριβή ζωή ή απλώς απληστία. Το χρήμα είναι «καθαρό» κίνητρο γιατί δεν απαιτεί συναισθηματική εμπλοκή, μόνο μια συναλλαγή.
• I – Ideology (Ιδεολογία): Ο στόχος πιστεύει ότι η δική του κυβέρνηση είναι διεφθαρμένη ή ότι η άλλη πλευρά αντιπροσωπεύει ένα καλύτερο μέλλον. Είναι ο πιο «πιστός» πράκτορας.
• C – Compromise / Coercion (Συμβιβασμός/Εκβιασμός): Μια εξωσυζυγική σχέση, ένα οικονομικό σκάνδαλο ή μια παράνομη πράξη που η αντικατασκοπεία ανακάλυψε και χρησιμοποιεί για να εκβιάσει τον στόχο: «Ή δουλεύεις για εμάς, ή καταστρέφουμε τη ζωή σου».
• E – Ego (Εγωισμός/Εκδίκηση): Άνθρωποι που νιώθουν παραμελημένοι στην εργασία τους, που δεν πήραν την προαγωγή που άξιζαν ή που θέλουν να νιώσουν «σημαντικοί» και «παντοδύναμοι» παίζοντας ένα διπλό παιχνίδι.
• Το C (Compromise/Εκβιασμός): είναι το «τελικό σημείο» σχεδόν για κάθε στρατολογημένο, ακόμα κι αν η αρχή έγινε με χαμόγελα και υποσχέσεις.
Μόλις κάποιος περάσει το κατώφλι της προδοσίας, η Υπηρεσία φροντίζει να έχει αποδείξεις (φωτογραφίες από τις συναντήσεις, αποδείξεις πληρωμών κ.α).
Ο στρατολογημένος νιώθει ότι δεν υπάρχει γυρισμός. Αν σταματήσει, η υπηρεσία θα τον «δώσει».
Η κατασκοπεία πραγματικά δεν έχει αλλάξει τόσο πολύ κατά τη διάρκεια των τελευταίων χιλιάδων ετών, η βάση της είναι πάντα η ίδια: αποκρυπτογράφηση, συλλογή πληροφοριών, πληροφοριοδότες, περιουσιακά στοιχεία, κρυφές κινήσεις, μυστικές επιχειρήσεις, ψέματα, δολοφονίες κ.λπ. Τα μόνα πράγματα που έχουν αλλάξει είναι οι τρόποι με τους οποίους οι πληροφορίες μεταδίδονται / κλέβονται / χρησιμοποιούνται, αλλά στο βασικότερο επίπεδό της, είναι και ήταν πάντα το ίδιο.
Η ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑ
Με τον όρο αντικατασκοπεία χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε προσπάθεια γίνεται με σκοπό να προστατευθούν μυστικά, να αποτραπεί η παραπλάνηση του μηχανισμού της κατασκοπείας καθώς επίσης η χώρα που διεξάγει την αντικατασκοπεία να εκμεταλλευτεί τις δραστηριότητες της κατασκοπείας μιας άλλης χώρας. Η αντικατασκοπεία μπορεί να είναι είτε παθητική ή ενεργητική.
Η παθητική ή αμυντική αντικατασκοπεία ονομάζεται «ασφάλεια» και περιλαμβάνει τους τομείς του εντοπισμού, του εξονυχιστικού ελέγχου και της αναγνώρισης ατόμων, τον περιορισμό της πρόσβασής τους σε μυστικό υλικό και τη θεσμοθέτηση λογιστικών συστημάτων για τον εντοπισμό απωλειών. Η ενεργητική αντικατασκοπεία ονομάζεται «αντίμετρο» και περιλαμβάνει ειδική προστασία με τη χρήση εξειδικευμένων τακτικών και μεθόδων όπως η εξόντωση ενός εχθρού ή παρακολούθησή του.
Η μυστική αποστολή μπορεί να χαρακτηριστεί ως κάτι ανάμεσα στη διπλωματία και το πόλεμο. Όλες οι μυστικές αποστολές προϋποθέτουν την ύπαρξη και διενέργεια αντικατασκοπείας για λόγους προστασίας.
Η αντικατασκοπεία περιλαμβάνει τη προστασία από δολοφονικές απόπειρες, δολιοφθορές, απαγωγές. Η κατασκοπεία αφενός περιλαμβάνει τη διείσδυση και πρόσβαση των πρακτόρων στο επίμαχο υλικό και θεωρείται ως αναγνωριστική αποστολή ή κατόπτευση. Η αντικατασκοπεία αφετέρου κυρίως ασχολείται με την εξαπάτηση.
Η αντικατασκοπεία συνήθως προσπαθεί να διατηρήσει την τακτική επικοινωνία του εχθρού αναλλοίωτη ώστε να βρίσκεται πάντα ένα βήμα μπροστά απ΄ αυτόν και να προβάλλει πιθανές αδυναμίες του που μπορεί να «αξιοποιηθούν» αργότερα.
Η αντικατασκοπεία «κατασκευάζει» μερικές από τις πιο αποτελεσματικές παραπληροφορήσεις στο κόσμο ενώ ορισμένα κράτη παίζουν αυτό το παιχνίδι τόσο καλά ώστε να «κατασκευάζουν» μια συνεχή ροή απατηλών πληροφοριών τις οποίες αφήνουν σκόπιμα να υποκλαπούν.
Εν κατακλείδι «Η κατασκοπεία δεν είναι θέμα μεγέθους χώρας. Είναι θέμα πρόσβασης, διαδικασιών και ανθρώπινων αδυναμιών.».
Βιβλιογραφία:
• Carl, Leo. (1990). International Dictionary of Intelligence. Maven Books.
• Constantinides, G. (1983). Intelligence and Espionage: A Bibliography. Boulder: Westview.
• DeGraffenreid, K. (1990). National Counterinteligence & Security. Washington: National Strategy Information Center.
• Kronenwetter, M. (1991). Covert Action. Franklin Watts.
• Richelson, Jeffrey. (1997). A Century of Spies. Oxford Univ. Press.
• Rustmann, F. (2002). CIA, Inc.: Espionage and the Craft of Business Intelligence. Washington DC: Brassey’s
• Troy, T. (1991). “The Correct Definition of Intelligence” International Journal of Intelligence and Counterintelligence 5(4):433-54.
• Crowdy, Terry The Enemy Within: A History of Spies, Spymasters and Espionage 2006
• Dwyer, T. Ryle, The Squad and the intelligence operations of Michael Collins 2005Knightley, Phillip
• The Second Oldest Profession, 2003
• Aldrich, Richard, J Intelligence and the War against Japan 2000
• Shulsky, Abram & Schmitt, Gary Silent Warfare: Understanding the World of Intelligence 2002
• Haynes, Alan Walsingham: Elizabethan Spymaster and Statesman, 2004.
Υ.Γ.1. 20 κατασκοπικές ταινίες που μπορείς να δεις αυτό το ΣΚ Διαβάστε όλο το άρθρο:
https://perpetual.gr/goodstuff/20-kataskopikes–tainies–pou–mporeis–na–deis–auto–to–sk/
Υ.Γ.2. 80 χρόνια CIA: Δέκα Έλληνες πράκτορες που έγραψαν Ιστορία Διαβάστε όλο το άρθρο: https://www.protothema.gr/stories/article/1628644/80-hronia-cia-deka-ellines-praktores-pou-egrapsan-istoria/
Υ.Γ.3 Οι πιο γνωστές ιστορίες κατασκοπείας που εκτυλίχθηκαν σε ελληνικό έδαφος Διαβάστε όλο το άρθρο: https://www.tanea.gr/2020/12/13/people/oi-pio-gnostes-istories-kataskopeias-pou-ektylixthikan-se-elliniko-edafos/
Υ.Γ.4. Ο Έλληνας κατάσκοπος που ρεζίλεψε τους Σοβιετικούς! Διαβάστε όλο το άρθρο: https://www.newsauto.gr/mirror/o-ellinas-kataskopos-pou-rezilepse-tous-sovietikous/
Υ.Γ.5. Το δίκτυο των Ιταλών και Αλβανών κατασκόπων που έστελναν αναφορές στο Μουσολίνι. Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/quot-oi-ellines-einai-adynamoi-kai-tha-echoyme-eykoli-niki-quot-i-anafora-toy-italoy-kataskopoy-kai-o-choros-ton-praktoron-stin-athina-pote-synelifthisan-chilioi-kataskopoi-toy-echthroy/
________________
*Ο Παναγιώτης Δ. Σταμάτης είναι αν. αξιωματικός ε.α. του ΠΝ, τ. Διευθυντής ΥΔΔΕ, μέλος του ΔΣ/ΕΑΑΝ και συγγραφέας.
